Lista najczęściej zadawanych pytań - ubezpieczenia majątkowe - zagadnienia ogólne

Co to jest ubezpieczenie majątkowe i jakie ich rodzaje można znaleźć w ofercie towarzystw ubezpieczeniowych?

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej rozróżnia dwa rodzaje ubezpieczeń: ubezpieczenia osobowe i ubezpieczenia majątkowe. Do ubezpieczeń majątkowych zalicza się ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej, a także ubezpieczenie mienia. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej chroni nas w przypadku, gdy wyrządzimy komuś szkodę i jesteśmy zobowiązani do jej naprawienia. Dzięki ubezpieczeniu odpow i edzialności cywilnej odszkodowanie osobie poszkodowanej wypłaci za nas towarzystwo ubezpieczeniowe. Tym sposobem chroniony jest interes nie tylko nasz, ale i osoby poszkodowanej. Oprócz obowiązkowych ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej, ubezpieczyciele oferują również ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zarówno w życiu prywatnym, jak i dla poszczególnych grup zawodowych. Przykładem takiego ubezpieczenia jest np. ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej weterynarzy czy nauczycieli.

Innym ubezpieczeniem majątkowym jest ubezpieczenie mienia. Ubezpieczenie to pozwala nam zabezpieczyć się na wypadek jego zniszczenia bądź utraty. Ubezpieczyć możemy na przykład budynki, budowle, maszyny, urządzenia czy wyposażenie. Istnieją również wiele innych rodzajów ubezpieczeń, na przykład ubezpieczenie pasiek, ubezpieczenie drobiu, ubezpieczenie zwierząt futerkowych od padnięcia i uboju z konieczności, czy też ubezpieczenie kosztów leczenia psów i kotów, Jednym z najpopularniejszych rodzajów ubezpieczenia mienia jest ubezpieczenie mieszkania.

O czym należy pamiętać przy wyborze rodzaju ubezpieczenia? Co to są ogólne warunki ubezpieczenia i co zawierają?

Wykupując takie ubezpieczenie musimy pamiętać, iż zakres ochrony ubezpieczeniowej jest różny w zależności od wybranego przez nas ubezpieczenia. Na przykład jedne z oferowanych ubezpieczeń chronią nas jedynie w przypadku włamania i rabunku, inne zaś również w przypadku aktów wandalizmu, pożaru, huraganu, gradu czy wybuchu. Dokładna informacja na ten temat zawarta jest w ogólnych warunkach ubezpieczenia. Ogólne warunki ubezpieczenia określają przedmiot i zakres ubezpieczenia, a więc co ubezpieczamy, od czego i w jakim zakresie. Określają one również prawa i obowiązki stron umowy ubezpieczenia, sposób ustalania wysokości szkody oraz wypłaty odszkodowania. Jednym z takich obowiązków jest zgłoszenie szkody w wyznaczonym w ogólnych warunkach terminie. Niedotrzymanie tego terminu może być przyczyną odmowy lub zmniejszenia odszkodowania.

Zanim wykupimy polisę najlepiej jest porównać oferty kilku wybranych towarzystw ubezpieczeniowych. Zapisy ogólnych warunków ubezpieczenia różnią się od siebie dlatego najlepiej jest przeanalizować je dokładnie przed podjęciem ostatecznej decyzji. Ubezpieczenia różnią się też ceną, lecz cena nie powinna być jedynym elementem branym pod uwagę przy wyborze ubezpieczyciela. Zazwyczaj jest tak, że niska cena nie gwarantuje dostatecznej ochrony naszego mienia. Może to oznaczać na przykład, że określony przez ubezpieczyciela zakres ubezpieczenia jest dość wąski. Może być jednak też i tak, że ubezpieczenie to zawiera dużą liczbę wyłączeń. Każde bowiem ubezpieczenie zawiera wyłączenia odpowiedzialności czyli sytuacje, w których ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności gdy wystąpi szkoda. A to oznacza, ze będąc przekonanym o należytym ubezpieczeniu mieszkania, w przypadku zajścia szkody nie otrzymamy odszkodowania właśnie ze względu na owe wyłączenia. Dlatego tak ważne jest dokładne zapoznanie się z ogólnymi warunkami ubezpieczenia przed podpisaniem polisy, a w przypadku wątpliwości wyjaśnienie ich. Pamiętajmy również o tym, że w przypadku trudności interpretacyjnych zapisów ogólnych warunków ubezpieczeń, zapisy te interpretuje się zawsze na korzyść klienta.

Zawierając umowę ubezpieczenia żądajmy ogólnych warunków ubezpieczenia, bo może się zdarzyć, że agent lub pracownik towarzystwa ubezpieczeniowego ich nie wręczy. A przecież tam właśnie zawarte są nasze prawa i obowiązki, a także prawa i obowiązki towarzystwa ubezpieczeniowego. Czasami zdarza się, że podpisujemy polisę nie zwracając uwagi na to, że ogólnych warunków ubezpieczenia nie otrzymaliśmy. Tymczasem na każdej polisie przy miejscu na nasz podpis znajduje się formułka, iż ogólne warunki otrzymano. A nie mając, czy też nie znając tych warunków nie znamy naszych obowiązków wobec ubezpieczyciela, których niespełnienie może nas kosztować utratę prawa do odszkodowania.

Co należy zrobić, gdy podpiszemy polisę bez uprzedniego przeczytania ogólnych warunków ubezpieczenia, a po zapoznaniu się z nimi okaże się, że zakres ubezpieczenia nie spełnił naszych oczekiwań?

Sytuacja taka zdarza się dość często. W takim przypadku mamy możliwość odstąpienia od umowy ubezpieczenia, czyli możemy z tego ubezpieczenia zrezygnować. Mamy na to 30 dni, a w przypadku firm, które wykupiły ubezpieczenie termin ten wynosi 7 dni.

Jak określa się składkę ubezpieczeniową i co to jest suma ubezpieczenia?

Składka ubezpieczeniowa zależna jest od wysokości sumy ubezpieczenia, którą to sumę określa się według wartości mienia. Suma ubezpieczenia to kwota, na którą mienie zostało ubezpieczone. Wartość ubezpieczenia zaś to wartość ubezpieczonego mienia. Aby otrzymać pełne odszkodowanie suma ubezpieczenia powinna byż równa wartości ubezpieczanego mienia. Wartość ta może być określona w różny sposób. Na przykład w przypadku budynków, budowli oraz urządzeń technicznych czy maszyn określając sumę ubezpieczenia można przyjąć wartość rzeczywistą mienia, wartość odtworzeniową, czy też wartość ewidencyjną. Wartością odtworzeniową jest koszt zakupu, odbudowy lub remontu. W przypadku wartości rzeczywistej pomniejsza się ten koszt o faktyczne zużycie mienia. Wartość ewidencyjna zaś to wartość mienia ustalona na podstawie ewidencji księgowej. Sposób ustalenia wart

Inny jest jednak sposób ustalania sumy ubezpieczenia dla złota, srebra czy wyrobów z tych metali. Określa się ją na podstawie najwyższej przewidywanej w okresie ubezpieczenia wartości rynkowej tych metali.

Ubezpieczając nasze mienia pamiętajmy, że może się zdarzyć, iż pomimo określonej sumy ubezpieczenia, w odniesieniu do różnych ruchomości czy stałych elementów, odpowiedzialność ubezpieczyciela może być ograniczona do pewnej określonej procentowo wysokości sumy ubezpieczena. Na przykład przy ubezpieczeniu mieszkania odszkodowanie z tytułu utraty czy też zniszczenia wskazanych w ogólnych warunkach przedmiotów może być ograniczone procentem ogólnej sumy ubezpieczenia. Na to również należy zwrócić uwagę ubezpieczając nasze mienie.

W ofercie ubezpieczycieli istnieje duża różnorodność w zakresie ubezpieczeń majątkowych. Innym przykładem takiego ubezpieczenia jest choćby ubezpieczenie ryzyk budowlano-montażowych. Jego przedmiotem są realizowane projekty inwestycyjne takie jak obiekty budowlane lub montażowe, czyli obiekty w trakcie budowy, remontu czy montażu. Często ubezpieczenie to obejmuje również materiały, maszyny, sprzęt czy też zaplecze budowy. Ubezpieczenia takie dotyczą najczęściej odpowiedzialności za szkody wynikłe na skutek takich zdarzeń jak pożar, czy nieprzewidziane uszkodzenie fizyczne obiektu lub jego części.

Czy zmiana wartości ubezpieczonego mienia ma wpływ na umowę ubezpieczenia?

Warto wiedzieć, iż jeżeli po zawarciu umowy ubezpieczenia mienia wartość ubezpieczonego mienia uległa zmniejszeniu, możemy żądać zmniejszenia sumy ubezpieczenia. Pamiętajmy, że odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia majątkowego nie może być wyższe od poniesionej szkody, chyba że umówiliśmy się inaczej z ubezpieczycielem. Oznacza to, że odszkodowanie, które otrzymamy będzie równe wartości ubezpieczonego mienia , a nie sumy na jaką mienie to zostało ubezpieczone. Dodać należy, iż zakład ubezpieczeń nie może odmówić zmniejszenia sumy ubezpieczenia, a także obniżenia wysokości składki. Podobna sytuacja ma miejsce, gdy wartość naszego mienia ulegnie zwiększeniu. W takiej sytuacji towarzystwo ubezpieczeniowe również nie może odmówić podniesienia sumy ubezpieczenia, z czym wiązać się będzie podwyższenie opłacanej przez nas składki.

Jakie są obowiązki ubezpieczonego związane bezpośrednio z wystąpieniem szkody?

Pamiętajmy również o tym, iż w przypadku wystąpienia szkody w ubezpieczonym mieniu powinniśmy użyć wszelkich dostępnych środków, by zmniejszyć jej rozmiary, a także by zabezpieczyć przed szkodą mienie bezpośrednio zagrożone. Zakład ubezpieczeń jest zobowiązany zwrócić nam w granicach sumy ubezpieczenia poniesione przy tym koszty jeśli nasze działania były celowe, choć nieskuteczne. Jeśli jednak dopuścimy się rażącego niedbalstwa w wykonywaniu tego obowiązku, odszkodowanie nie będzie nam się należało. Również umyślne wyrządzenie szkody spowoduje odmowę wypłaty odszkodowania za zniszczone mienie.

Czy istnieją jakieś warunki, które należy spełnić, by ubezpieczyć mienie?

Jednym z chętniej kupowanych ubezpieczeń jest ubezpieczenie mieszkania chroniące nas przed skutkami kradzieży z włamaniem. Posiadając to ubezpieczenie należy pamiętać o tym, że nasze mieszkanie musi być zabezpieczone w sposób wymagany przez towarzystwo ubezpieczeniowe. Wymagania te są zawarte w ogólnych warunkach ubezpieczenia. Ubezpieczane przez nas mieszkanie winno mieć należyte zabezpieczenia. Przykładem niech będzie zapis w ogólnych warunkach ubezpieczenia jednego z towarzystw ubezpieczeniowych: zabezpieczenie drzwi wejściowych co najmniej dwoma zamkami wielozastawkowymi, a drzwi balkonowe i otwory okienne tak umocowane, osadzone i zamknięte, ze wyłamanie ich i wyważenie nie było możliwe bez pozostawienia śladów stanowiących dowód użycia siły lub narzędzi. Wymagany jest również dobry stan techniczny okien i drzwi wejściowych bądź tarasowych. Odszkodowanie będzie nam się należało wyłącznie wtedy, gdy spełnimy jednocześnie wszystkie wymagania dotyczące zabezpieczenia mieszkania.

W przypadku wystąpienia szkody warto jest natychmiast wezwać policję i zwrócić uwagę na ustalenia zawarte w protokole oględzin sporządzanym przez funkcjonariusza policji. Zdarza się czasem, że brak w protokole ważnych dla ubezpieczyciela informacji, co może spowodować odmowę wypłaty odszkodowania. Może to być na przykład nieumieszczenie w protokole wyraźnej informacji, iż nastąpiła kradzież z włamaniem. A stwierdzenie faktu dokonania włamania przy użyciu narzędzi bądź siły jest niezbędne do przyjęcia przez ubezpieczyciela odpowiedzialności za zaistniałą szkodę. W przypadku zaś dokonania kradzieży poprzez dostanie się do mieszkania przy użycia podrobionego klucza dobrze jest wykonać badania stwierdzające ten fakt.

Pamiętać również należy, iż nie zawsze przed zawarciem umowy ubezpieczenia mieszkania agent lub pracownik towarzystwa ubezpieczeniowego obejrzy posiadane przez nas zabezpieczenia. Nie zawsze również otrzymamy pełną informację na temat wymaganych zabezpieczeń. Dlatego tak ważne jest zapoznanie się z ogólnymi warunkami ubezpieczenia regulującymi nasze obowiązki.

W przypadku wystąpienia szkody jak długo trzeba czekać na wypłatę odszkodowania i czy można zapoznać się ze szczegółami prowadzonego postępowania likwidacyjnego?

Szkoda powinna być zlikwidowana w terminie 30 dni od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku. Pamiętajmy jednak, że mogą zostać ustalone inne terminy i informacja na ten temat znajduje się w ogólnych warunkach ubezpieczenia.

W przypadku wystąpienia szkody mamy prawo zapoznania się z wszelkimi dokumentami zawartymi w aktach szkodowych. Towarzystwa ubezpieczeniowe często odmawiają poszkodowanym tego prawa twierdząc, że cała dokumentacja szkodowa jest dokumentacją wewnętrzną. Jednak naturalne jest, że poszkodowani powinni móc zapoznać się z tym dokumentami, w szczególności z opiniami ekspertów czy ekspertyzami rzeczoznawców, co pozwoli ocenić prawidłowość postępowania likwidacyjnego i umożliwi przedstawienie swego stanowiska co do trafności i podstaw zastosowanych rozwiązań.

Co robić w przypadku, gdy nie zgadzamy się z decyzją zakładu ubezpieczeń?

Postępowanie likwidacyjne prowadzone przez zakład ubezpieczeń nie zawsze spełnia nasze oczekiwania. W takim przypadku, w pierwszym rzędzie należy poprosić o udostępnienie akt likwidacji naszej szkody - być może znajdziemy tam błąd, który można sprostować i dzięki temu otrzymać należne odszkodowanie. Zdarza się jednak, że nie jest możliwe porozumienie na etapie postępowania likwidacyjnego. Wtedy możemy skierować odwołanie do zarządu zakładu ubezpieczeń, który - pełniąc nadzór nad oddziałami - bada poprawność postępowania likwidacyjnego. Jednak odpowiedź udzielona przez biuro zarządu może podtrzymać dotychczasowe stanowisko. W takim przypadku możemy skierować skargę do Biura Rzecznika Ubezpieczonych, który podejmie interwencję. Jednak należy pamiętać, że Rzecznik Ubezpieczonych nie ma możliwości wnikania w stan faktyczny opisany w skardze, tj. np. sprawdzenia, czy mienie zostało dobrze zabezpieczone, czy też czy została dobrze wyliczona jego wartość. Rzecznik może badać między innymi poprawność decyzji podejmowanych przez zakład ubezpieczeń od strony prawnej, a także prowadzić wiele działań natury ogólnej, w tym sygnalizować problemy, na które napotykają klienci towarzystw ubezpieczeniowych i podejmować działania, by problemy te rozwiązać. Przykładem może tu być wgląd w akta szkodowe, o którym była już mowa.

Zaznaczyć jednak należy, iż jeżeli interwencja Rzecznika nie przyniesie oczekiwanego rezultatu, Rzecznik nie ma możliwości nakazania towarzystwu ubezpieczeniowemu zmiany decyzji. Jedyną możliwością w takiej sytuacji jest wstąpienie na drogę sądową. Tylko sąd może nakazać zakładowi ubezpieczeń zmianę decyzji. Przed złożeniem pozwu w sądzie należy sprawdzić w ogólnych warunkach ubezpieczeń, który sąd jest właściwy rozstrzygnąć nasz problem. jeżeli w ogólnych warunkach nie ma informacji na ten temat, pozew musimy złożyć w sądzie właściwym dla siedziby osoby ubezpieczonej lub uprawnionej do odszkodowania.

Należy pamiętać o tym, że dochodzenie przez nas praw związanych z umową ubezpieczenia jest ograniczone pewnym terminem. Dla ubezpieczeń mienia termin ten wynosi 3 lata i rozpoczyna się w dniu, w którym nastąpiło zdarzenie objęte ubezpieczeniem. Po upływie tego terminu roszczenie nasze ulega przedawnieniu, tz. nie możemy już kierować roszczeń do zakładu ubezpieczeń. W przypadku jednak, gdy zgłosimy towarzystwu ubezpieczeniowemu nasze roszczenia, lub zgłosimy zdarzenie objęte ubezpieczeniem, termin przedawnienia przestaje biec. Dopiero, gdy zakład ubezpieczeń zawiadomi nas na piśmie o odmowie lub przyznaniu świadczenia, termin przedawnienia biegnie na nowo i znowu mamy 3 lata na dochodzenie roszczeń z umowy ubezpieczenia. Termin ten biegnie od dnia, w którym otrzymaliśmy informację o podjętej przez zakład ubezpieczeń decyzji. Również złożenie w sądzie pozwu przerywa bieg przedawnienia, czyli przestaje biec termin trzech lat, który mamy na zgłoszenie roszczeń.

(źródło: Urząd Rzecznika Ubezpieczonych )