Lista najczęściej zadawanych pytań - Otwarte Fundusze Emerytalne

Co zrobić gdy brakuje składki? Niestety zdarza się, chociaż coraz rzadziej, że składki mimo przekazania przez płatnika nie docierają na w OFE. Wówczas należy bezzwłocznie interweniować, ponieważ brak składki na rachunku powoduje zmniejszenie zysków z inwestycji. Interweniować można bezpośrednio do ZUS lub kierując skargę do Rzecznika Ubezpieczonych. Skarga powinna zawierać odpowiednie dane.

Informacja ZUS w sprawie nieprzekazywania składek

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 z późn. zm.), ubezpieczeni urodzeni po 31 grudnia 1968 r. zobowiązani byli do podpisania umowy z wybranym przez siebie otwartym funduszem emerytalnym (OFE). Umowy te należało podpisać do 30 września 1999 r.

Osoby, które przed tą datą nie podlegały ubezpieczeniom społecznym, zobowiązane są do zawarcia umowy z funduszem emerytalnym nie później niż w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń.

W przypadku ubezpieczonych, którzy nie dopełnili tego obowiązku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po ich uprzednim wezwaniu (na piśmie) do zawarcia umowy, wyznacza OFE w drodze losowania.

Dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r. a przed 1 stycznia 1969 r. przystąpienie do OFE było dobrowolne. Na podpisanie umowy z wybranym funduszem mieli czas do końca 1999 r. Termin ten uważa się za zachowany, jeżeli osoba urodzona po 31 grudnia 1948 r. a przed 1 stycznia 1969 r. nie podlegała obowiązkowi ubezpieczeń społecznych w 1999 r., ale przystąpiła do OFE w ciągu 6 miesięcy od powstania obowiązku ubezpieczeń po 31 grudnia 1999 r. oraz w dniu powstania tego obowiązku nie ukończyła 50 lat.

W przypadku ubezpieczonych, którzy nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego i nie mieli takiego obowiązku, cała składka na ubezpieczenie emerytalne przekazywana jest na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych.

Dla wszystkich ubezpieczonych - członków OFE obowiązkowy jest podział składki na ubezpieczenie emerytalne. Część składki pochodząca ze składki finansowanej przez ubezpieczonego, wynosząca 7,3 % podstawy wymiaru składki, przekazywana jest przez ZUS do wybranego przez ubezpieczonego lub wskazanego w drodze losowania OFE. Aby składka mogła zostać przekazana na indywidualny rachunek ubezpieczonego w otwartym funduszu emerytalnym, w bazie danych ZUS muszą znajdować się prawidłowe i poprawnie wypełnione, tj. zgodnie z "Zasadami wypełniania dokumentów ubezpieczeniowych", następujące dokumenty:

* zgłoszenie do ubezpieczeń (druk ZUS ZUA) dokonane przez płatnika składek, * imienny raport miesięczny (druk ZUS RCA lub ZUS RNA), * deklaracja rozliczeniowa (druki ZUS DRA), * wpłata na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych.

Dokumenty mogą zostać poprawnie zidentyfikowane w systemie komputerowym ZUS tylko wtedy, gdy zawierają prawidłowe dane identyfikacyjne płatnika składek oraz ubezpieczonego.

Ponadto musi istnieć w systemie KSI prawidłowe zgłoszenie umowy o członkostwo dokonane przez otwarty fundusz emerytalny z poprawnymi danymi identyfikacyjnymi ubezpieczonego (tzn. zgłoszenie powinno zawierać nazwisko i imię, datę urodzenia oraz numery PESEL i NIP, a w razie gdy ubezpieczonemu nie nadano tych numerów lub jednego z nich - serię i numer dowodu osobistego albo paszportu). Co powinien zrobić ubezpieczony - członek OFE, jeżeli stwierdzi, że składki nie są przekazywane na jego rachunek w funduszu emerytalnym? Ubezpieczony - członek OFE powinien:

* sprawdzić w swoim funduszu, jakie dane identyfikacyjne (np. Pesel, NIP, imię i nazwisko, data urodzenia) zostały przekazane przez OFE do ZUS, * porównać je ze stanem faktycznym oraz ustalić w funduszu datę pierwszego prawidłowego zgłoszenia do ZUS, * zgłosić się do swojego pracodawcy (płatnika składek) z prośbą o sprawdzenie danych identyfikacyjnych, zarówno płatnika jak i ubezpieczonego, jakie zostały przekazane do ZUS w dokumentach zgłoszeniowych oraz dokumentach rozliczeniowych (deklaracjach i imiennych raportach miesięcznych), * porównać swoje dane identyfikacyjne przekazane przez pracodawcę (płatnika składek) do ZUS w dokumentach zgłoszeniowych i imiennych raportach miesięcznych ze stanem faktycznym, * porównać swoje dane identyfikacyjne przekazane do ZUS przez płatnika składek z danymi przekazanymi przez fundusz emerytalny, * upewnić się, że zarówno płatnik jak i fundusz przekazali do ZUS prawidłowe dane identyfikacyjne, a w razie potrzeby ich zmianę (np. zmiana nazwiska w wyniku zawarcia małżeństwa) lub korektę. Jeżeli dane identyfikacyjne zgłoszone przez płatnika lub przez OFE nie zgadzają się, właściwy podmiot, tj. płatnik składek lub otwarty fundusz emerytalny, powinien dokonać aktualizacji przekazanych do ZUS danych (w przypadku płatnika składek będzie to druk ZUS ZIUA), * ustalić, czy płatnik przekazał za ten okres do ZUS odpowiednie imienne raporty miesięczne, w których wykazał m.in. składkę na ubezpieczenie emerytalne oraz czy dokonał za ten okres wpłaty składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych.

Ubezpieczony powinien także sprawdzić, czy w okresie, za który stwierdził brak składki na rachunku w OFE, nie wystąpiła niżej wymieniona sytuacja:

* ubezpieczony cały miesiąc przebywał na zwolnieniu lekarskim, * ubezpieczony cały miesiąc przebywał na urlopie bezpłatnym, * w danym miesiącu pracodawca nie wypłacił ubezpieczonemu wynagrodzenia, * w trakcie danego roku zarobki ubezpieczonego przekroczyły kwotę rocznego ograniczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, * ubezpieczony został zgłoszony w ZUS tylko do ubezpieczenia zdrowotnego.

Jeżeli dane przekazane do ZUS przez pracodawcę (płatnika składek) i OFE są poprawne i nie wystąpiła żadna z ww. sytuacji, ubezpieczony powinien złożyć wniosek o wskazanie przyczyny nieprzekazywania składek w terenowej jednostce organizacyjnej ZUS, właściwej ze względu na adres zamieszkania ubezpieczonego. Wniosek powinien być złożony według załączonego wzoru (nie jest wymagane formalne potwierdzenie przez fundusz emerytalny ani przez płatnika składek danych, zawartych we wniosku).

Jednostka terenowa ZUS ustali przyczynę nieprzekazywania składek do właściwego funduszu emerytalnego oraz określi sposób dalszego postępowania. Najczęściej występujące błędy w dokumentach ubezpieczeniowych

Formularz ZUS ZUA

* niezaznaczenie lub zaznaczenie więcej niż jednego pola (rodzaj zgłoszenia) w bloku I formularza, * nieprawidłowe lub niepełne dane identyfikacyjne ubezpieczonego (blok III), * błędny lub niepełny kod tytułu ubezpieczenia (pole 01 w bloku V), * niezaznaczenie lub niepoprawne zaznaczenie zgłoszenia do poszczególnych ubezpieczeń (bloki VI-IX).

Formularz ZUS RCA (lub ZUS RNA)

* błędny identyfikator raportu (blok I, pole 01), * nieprawidłowe dane identyfikacyjne ubezpieczonego (blok IIIA, IVA, VA, VIA), * brak, błędny lub niepełny kod tytułu ubezpieczenia (pole 01 w bloku IIIB, IVB, VB,VIB), * błędy rachunkowe.

Formularz ZUS DRA

* nieprawidłowy kod terminu przysyłania deklaracji i raportów lub jego brak (blok I, pole 01), * błędny identyfikator deklaracji (blok I, pole 02), * błędy rachunkowe.

Dokument płatniczy

* nieprawidłowe wypełnienie pól: 10 "Nr deklaracji" oraz 11"Deklaracja". Jeżeli wpłata jest terminowa i dotyczy składki za jeden miesiąc, należy wpisać na dokumencie płatniczym numer deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA, według której ma być rozliczona wpłata oraz miesiąc i rok, którego wpłata dotyczy. Płatnik składek opłacający składki wyłącznie za siebie i/lub osoby współpracujące zwolniony jest z obowiązku comiesięcznego składania deklaracji (zasada ta obowiązuje począwszy od dokumentów rozliczeniowych za kwiecień 2003 r.), który dokonuje wpłaty składki za jeden miesiąc, w polu 10 "Nr deklaracji" wpisuje 01, natomiast w polu 11 "Deklaracja" - miesiąc i rok, którego wpłata dotyczy.

Zgłoszenie umowy zawartej z OFE

* nieprawidłowe dane identyfikacyjne ubezpieczonego, * przysłanie zgłoszenia z niepełnymi danymi identyfikacyjnymi, * przesłanie zgłoszenia z opóźnieniem.

Inne błędy uniemożliwiające przekazywanie składek na rachunki w OFE

* Niewypełnienie bloku XI w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność, która nie rozlicza i nie opłaca składek za pracowników (lub inne osoby), a więc nie składa imiennych raportów miesięcznych. * Wypełnienie bloku XI w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA w przypadku płatnika, który składa imienne raporty miesięczne, a więc rozlicza i opłaca składki za pracowników (lub inne osoby). * Przepływ składek na rachunek w OFE jest również uwarunkowany prawidłowym zgłoszeniem umowy do ZUS przez fundusz z pełnymi danymi identyfikacyjnymi osoby ubezpieczonej.

Żródło: http://www.zus.pl/niusy/k010307.htm (18.04.2006)

Jak zmienić OFE?

W każdym momencie uczestnictwa w kapitałowej części systemu emerytalnego można zmienić fundusz emerytalny. Jeśli zmiana funduszu nastąpi w terminie krótszym niż 24 miesiące ze zgromadzonych środków będzie nam potrącona opłata karna. Wysokość opłaty jest tym wyższa im wcześniej nastąpiła zmiana funduszu.

Dla umów podpisanych po 31 marca 2004 r. wysokość opłaty wynosi 160 zł jeżeli zmiana zmiana funduszu nastąpiła w terminie krótszym niż 12 miesięcy oraz 80 zł jeżeli zmiana funduszu nastąpiła w terminie dłuższym niż 12 miesięcy ale krótszym niż 24 miesięce.

Aby zmienić fundusz wystarczy podpisać umowę z nowym OFE oraz wypełnić specjalny formularz i przesłać go do starego PTE zarządzającego naszym funduszem. PTE po otrzymaniu naszego zgłoszenia przystąpienia do innego funduszu powinno podczas najbliższej sesji transferowej przekazać nasze środki do nowego OFE.

Sfałszowana umowa o członkostwo Co zrobić, gdy agent wykorzystał moje dane i zapisał mnie do funduszu emerytalnego fałszując podpis na umowie o członkostwo w funduszu? Mam 47 lat i nigdy nie chciałam przystępować do II filara.

Uzyskanie członkostwa w otwartym funduszu emerytalnym następuje z chwilą zawarcia umowy z funduszem. Chęć przystąpienia do funduszu potwierdzana jest poprzez złożenie własnoręcznego podpisu na deklaracji przystąpienia. Zdarzają się jednak przypadki, że agenci działający w imieniu funduszu umieszczają w umowie prawdziwe dane osoby podlegającej ubezpieczeniu a następnie fałszują jej podpis, aby uzyskać prowizję z tytułu zawartej umowy. Otwarty fundusz emerytalny zgłasza wówczas nowego uczestnika do rejestru członków OFE i otwiera dla niego rachunek, na który wpływają składki emerytalne przekazywane przez ZUS.

Osoba, której dane zostały bezprawnie wykorzystane powinna niezwłocznie powiadomić o tym fakcie Otwarty Fundusz Emerytalny prowadzący rachunek. Sfałszowanie umowy przez agenta oznacza, że umowa o członkostwo w funduszu faktycznie nie została zawarta. Gdy fakt sfałszowania nie budzi wątpliwości, otwarty fundusz emerytalny powinien wycofać z ZUS zgłoszenie o uzyskaniu członkostwa i dokonać zwrotu nienależnie otrzymanych składek. Fundusz musi zwrócić co najmniej nominalną wartość otrzymanych składek powiększoną o odsetki określone przepisami kodeksu cywilnego.

Jeżeli natomiast fundusz odmówi anulowania umowy, pozostaje skierowanie sprawy na drogę sądową. W sprawach o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy a tymi funduszami lub ich organami orzekają sądy ubezpieczeń społecznych właściwe dla miejsca zamieszkania członka funduszu. Osoba, której dane zostały bezprawnie wykorzystane a podpis sfałszowany powinna żądać ustalenia przez sąd nieistnienia umowy o członkostwo. Gdy uzyska takie orzeczenie, OFE powinien anulować umowę i zwrócić nienależnie otrzymane składki.

Przypisanie do OFE w drodze losowania Dwa miesiące temu podjęłam pierwszą pracę lecz zapomniałam zapisać się do otwartego funduszu emerytalnego. Czy oznacza to, że nie będę należała do żadnego funduszu a moje składki pozostaną w ZUS?

Uzyskanie członkostwa w funduszu następuje z chwilą zawarcia umowy z wybranym otwartym funduszem emerytalnym. Osoba podejmująca po raz pierwszy pracę ma 7 dni na podjęcie decyzji o wyborze konkretnego funduszu. Jeżeli jednak ubezpieczony nie wybrał funduszu emerytalnego w tym terminie a uczestnictwo w OFE jest dla niego obowiązkowe (osoby urodzone po 31 grudnia 1968 r.), osoba taka zostanie przydzielona do jednego z działających OFE w drodze losowania. Losowanie takie przeprowadza Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zawiadamia ubezpieczonego o jego wyniku. Wraz z zawiadomieniem ubezpieczony otrzymuje dane otwartego funduszu emerytalnego, do którego został przypisany a OFE otrzymuje podstawowe dane członka.

Następnie otwarty fundusz emerytalny potwierdza na piśmie warunki członkostwa i wzywa członka do złożenia oświadczenia o małżeńskich stosunkach majątkowych oraz wskazania osób uprawnionych do otrzymania środków po śmierci ubezpieczonego.

Składki, które wpływały do ZUS w okresie nieuczestniczenia ubezpieczonego w funduszu zostają przekazane na rachunek członka w wybranym OFE.

Opodatkowanie składek na PPE Pracodawca zaproponował mi uczestniczenie w pracowniczym programie emerytalnym. Czy podpisanie takiej umowy oznacza dla mnie jakieś obciążenia finansowe?

Składki podstawowe (max. 7 % wynagrodzenia) wpłacane na pracowniczy program emerytalny finansowane są przez pracodawcę. który może je zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu. Składki podstawowe nie należą również do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, a więc nie trzeba od nich odprowadzać składek do ZUS.

Pracodawca ponosi wszystkie koszty związane z obsługą programu, jednak uczestnik musi zapłacić podatek dochodowy od wpłaconej przez pracodawcę składki podstawowej.

Pracownik może dobrowolnie zadeklarować wpłacanie składki dodatkowej z otrzymywanego wynagrodzenia, której wysokość może być określona kwotowo lub procentowo.

Wypłata środków emerytalnych z PPE Pracodawca zaproponował mi uczestnictwo w Pracowniczym Programie Emerytalnym. Kiedy będę mógł wykorzystać zgromadzone w ten sposób środki. Czy będę mógł je wypłacić w przypadku utraty pracy lub zmiany pracodawcy?

Zgromadzone przez uczestnika PPE na jego rachunku oszczędności mogą podlegać wypłacie, wypłacie transferowej lub zwrotowi. Przesłanki do wycofania środków z PPE zostały precyzyjnie określone w ustawie, tak, aby oszczędności w ten sposób gromadzone, zgodnie z ich przeznaczeniem, służyły zwiększeniu emerytury.

Wypłata środków zgromadzonych w PPE może nastąpić w następujących przypadkach:

uczestnik programu ukończył 60 lat,

nastąpi likwidacja instytucji finansowej zarządzającej środkami w ramach programu,

nastąpi śmierć uczestnika programu (na rzecz osoby uposażonej lub spadkobierców),

po osiągnięciu przez uczestnika 70-tego roku życia (o ile wcześniej nie wystąpił on z wnioskiem o wypłatę). Oszczędności zgromadzone w programie mogą być, w zależności od żądania uczestnika, wypłacone jednorazowo bądź w ratach, w gotówce lub przelewem na wskazany przez uczestnika rachunek, w tym również na rachunek w zakładzie ubezpieczeń lub towarzystwie ubezpieczeń wzajemnych, pod warunkiem, że nie jest on prowadzony w ramach pracowniczego programu emerytalnego.

Wypłata transferowa może wystąpić na podstawie dyspozycji pracownika albo na skutek zmiany formy programu lub podmiotu zarządzającego środkami. Pierwsza sytuacja ma miejsce w przypadku zmiany pracodawcy, wypowiedzenia udziału w programie (poprzez wypowiedzenie pracowniczej umowy emerytalnej przez uczestnika) bądź likwidacji programu. Wypłata transferowa jest wówczas dokonywana zgodnie z dyspozycją pracownika do innego pracowniczego programu emerytalnego. Nowy pracodawca, pod warunkiem, że prowadzi pracowniczy program emerytalny dla swoich pracowników, powinien umożliwić pracownikowi udział w programie, a podmiot zarządzający składkami ma obowiązek przyjąć składki nowego uczestnika (jeżeli spełnia on warunki uczestnictwa w programie zawarte w zakładowej umowie emerytalnej). Pracownik może również dokonać wypłaty transferowej w ramach ppe. Sytuacja taka ma miejsce wówczas, gdy postanowienia zakładowej umowy emerytalnej przewidują zmianę formy programu lub podmiotu zarządzającego środkami.

Zwrot to wycofanie środków z programu w wyniku wypowiedzenia udziału w ppe (poprzez wypowiedzenie umowy przez uczestnika). Zwrot środków zgromadzonych w programie następuje w związku z likwidacją programu w przypadku spadku wartości środków wniesionych w ramach programu poniżej kwoty ustalonej w umowie z zakładem ubezpieczeń albo towarzystwem ubezpieczeń wzajemnych, funduszem inwestycyjnym bądź w statucie funduszu emerytalnego, jeżeli nie zachodzą przesłanki do wypłaty bądź wypłaty transferowej.

Rozmowa telefoniczna a ochrona danych osobowych członka OFE Zadzwoniłem do funduszu, aby dowiedzieć się o saldo mojego rachunku oraz datę zawarcia umowy o członkostwo. Przedstawiciel funduszu zażądał wówczas podania numeru dowodu osobistego, daty urodzenia oraz NIP. Podawanie danych osobowych przy każdej rozmowie telefonicznej z przedstawicielem OFE jest uciążliwe. Czy nie można zrezygnować z tych dodatkowych utrudnień?

Pracownik OFE nie może telefonicznie udzielić Panu informacji o rachunku i umowie o członkostwo, jeżeli nie poda Pan danych potwierdzających tożsamość. Ustawa o ochronie danych osobowych zobowiązuje bowiem podmioty administrujące danymi osobowymi do zabezpieczenia danych przed ich udostępnieniem osobom nieupoważnionym (art. 36 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych; tekst jednolity Dz.U. z 2002 r. nr 101, poz. 926). Kto administrując zbiorem danych osobowych lub będąc obowiązany do ochrony danych osobowych udostępnia je lub umożliwia dostęp do nich osobom nieupoważnionym podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 (art. 51 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych).

Pracownik OFE ma więc obowiązek zweryfikować Pana tożsamość poprzez sprawdzenie np. daty urodzenia, nr PESEL, NIP i numeru dowodu osobistego. Z jednej strony jest to utrudnienie dla klienta, ale z drugiej strony rozwiązanie takie gwarantuje, że nikt nieupoważniony nie uzyska informacji związanych z Pana członkostwem w OFE.

Stopa zastąpienia Często słyszę o stopie zastąpienia w nowym systemie emerytalnym. Czym jest stopa zastąpienia i dlaczego jest niższa dla kobiet a wyższa dla mężczyzn?

Ogólna stopa zastąpienia jest relacją przeciętnej wysokości otrzymywanej emerytury do przeciętnej płacy otrzymywanej w trakcie okresu aktywności zawodowej. Jeżeli np. płaca Pana Kowalskiego wynosiła przeciętnie 2.000 zł, a jego przeciętna emerytura 1.200 zł, to ogólna stopa zastąpienia jest w tym przypadku równa 60%.

Wyróżnia się również indywidualną stopę zastąpienia (indywidualny wskaźnik zastąpienia) liczony jako stosunek wysokości pierwszej emerytury do ostatniej płacy.

Niższa stopa zastąpienia kobiet wynika z faktu, iż co do zasady kobiety zarabiają niej niż mężczyźni, a zatem zgromadzą mniej kapitału emerytalnego. Kolejnym czynnikiem jest krótszy okres gromadzenia kapitału, gdyż minimalny wiek emerytalny kobiet wynosi 60 lat a mężczyzn 65 lat.

Dodatkowo duże znaczenie ma również dłuższe życie kobiet niż mężczyzn.

Ponieważ emerytury są świadczeniem dożywotnim, ich wysokość w II filarze liczona będzie w oparciu o dalsze przeciętne trwanie życia. Kobiety żyją dłużej a więc zgromadzony kapitał będzie musiał starczyć na dłuższy okres, dlatego świadczenia kobiet będą niższe. Zasada ta nie ma jednak zastosowania do filara I systemu emerytalnego, w którym nie stosuje się podziału na kobiety i mężczyzn przy uwzględnianiu dalszego przeciętnego trwania życia.

Ujemna stopa zwrotu funduszu Czy fundusz emerytalny może osiągnąć ujemną stopę zwrotu?

II filar systemu emerytalnego objęty jest gwarancjami państwa. Państwo dba o bezpieczeństwo środków poprzez szereg wymogów prawno-formalnych dotyczących działalności OFE i PTE, m.in. ustalone limity inwestycji w poszczególne kategorie instrumentów finansowych, ograniczenie możliwości inwestowania w akcje czy też limity inwestycji zagranicznych. Celem jest zatem maksymalne bezpieczeństwo środków i ograniczenie ryzyka inwestycyjnego przy odpowiednim poziomie stopy zwrotu z aktywów.

Pomimo to możliwe jest osiągnięcie ujemnej stopy zwrotu przez OFE w sytuacji, gdy wszystkie fundusze poniosą straty wskutek np. załamania rynku finansowego. Mechanizm minimalnej stopy zwrotu nie uchroni nas wówczas przed ujemnymi wynikami OFE.

Opodatkowanie środków w przypadku śmierci członka OFE Kilka miesięcy temu zmarł mój syn, który był członkiem otwartego funduszu emerytalnego i zgromadził w nim kilkanaście tysięcy złotych. Jestem osobą uprawnioną do otrzymania zgromadzonych przez niego środków. Po złożeniu wszystkich wymaganych dokumentów fundusz przekazał na moje konto w banku kwotę pomniejszoną o podatek w wysokości 19%. Czy jako osoba blisko spokrewniona powinnam faktycznie zapłacić podatek od tego niewielkiego spadku po synu?

Odpowiadając na tak sformułowane pytanie należy zwrócić uwagę, że nabycie w drodze spadku środków zgromadzonych na rachunku zmarłego członka otwartego funduszu emerytalnego nie podlega podatkowi od spadków i darowizn (art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r., Dz.U.z 2004 r. nr 142, 1514, ze zm.). Kwoty wypłacane po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub spadkobiercom podlegają natomiast 19% zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu od osób fizycznych (art. 30a ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz.U. z 2000 r. nr14, poz. 176, ze zm.). Zatem fundusz słusznie potrącił od przekazywanych środków 19% podatek dochodowy od osób fizycznych. Wolne od podatku dochodowego są jedynie kwoty wypłaty środków przekazywane na rachunek byłego współmałżonka w otwartym funduszu emerytalnym (art. 21 ust. 1 pkt 59 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Renta a członkostwo w OFE

Chciałbym anulować umowę o członkostwo w otwartym funduszu emerytalnym, gdyż przeszedłem na rentę inwalidzką. Mam 51 lat i z powodu niezdolności do pracy na mój rachunek w OFE nie będą już wpływały składki. Chciałbym wrócić do ZUS. Czy jest to możliwe?

Przystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego jest nieodwołalnym oświadczeniem woli (art. 111 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) i anulowanie takiej umowy jest możliwe tylko w wyjątkowych przypadkach, np. w sytuacji uzyskania wcześniejszych uprawnień emerytalnych. Uczestnictwo w otwartym funduszu emerytalnym nie stanowi przeszkody w pobieraniu wymienionego świadczenia.

Powszechne towarzystwa emerytalne zrzeszone w Izbie Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych (IGTE) przyjęły jednolitą procedurę anulowania umów w przypadku uzyskania uprawnień do wcześniejszej emerytury do końca 2006 r. Zgodnie z przyjętą procedurą, aby anulować umowę, powinien Pan zwrócić się do pierwszego funduszu, z którym zawarł Pan umowę o członkostwo. Do wniosku o unieważnienie umowy, należy dołączyć: q pisemne oświadczenie o zawarciu umowy o członkostwo pod wpływem błędu, co do utraty prawa do wcześniejszej emerytury, q decyzję ZUS o odmowie przyznania prawa do wcześniejszej emerytury jedynie ze względu na przynależność do otwartego funduszu emerytalnego. Po uzyskaniu wymienionych dokumentów, towarzystwo uruchomi wewnętrzną procedurę w sprawie unieważnienia umowy. Po stwierdzeniu nieważności umowy zgromadzone przez Pana środki powinny zostać zwrócone do ZUS. Zaznaczam, że powyższa procedura może być uruchomiona dopiero w przypadku, gdy spełnia Pan warunki do przejścia na wcześniejszą emeryturę i może Pan uzyskać decyzję ZUS z tym zakresie. Procedura przyjęta przez IGTE nie znajduje zastosowania do spraw, w których zostało wszczęte lub zakończyło się postępowanie sądowe.

Informuję, że zgodnie z art. 118 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 162 poz. 1118, z późn. zm), organ rentowy wydaje decyzję w sprawie prawa do świadczenia emerytalnego w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji. Jeżeli zatem posiada Pan dokumenty potwierdzające Pan uprawnienia emerytalne i dołączy je Pan do wniosku o przyznanie wcześniejszej emerytury, terenowa jednostka ZUS ma obowiązek w ciągu 30 dni wydać decyzję w sprawie przyznania świadczenia. Decyzja taka może być wydana jedynie gdy spełnia Pan warunki do uzyskania wcześniejszej emerytury już w chwili obecnej. Jeżeli natomiast spełni Pan warunki do przejścia na wcześniejszą emeryturę w terminie późniejszym, dopiero wówczas może Pan wystąpić do ZUS z wnioskiem o wydanie odpowiedniej decyzji. Zaznaczam ponadto, że świadectwa pracy nie są dowodem, iż zamierza Pan przejść na wcześniejszą emeryturę. Informują one jedynie o posiadanym przez Pana stażu pracy, nie wskazując na zamiar skorzystania z prawa do wcześniejszej emerytury.

Jeżeli nie ma Pan prawa do wcześniejszej emerytury, to zarówno w przypadku uczestniczenia w II filarze, jak i pozostawania wyłącznie w I filarze, emerytura może zostać Panu przyznana dopiero po osiągnięciu 65 lat, fakt pobierania świadczenia rentowego nie ma w tej sytuacji znaczenia. W obu przypadkach wysokość emerytury będzie zależała o wielkości zgromadzonego kapitału emerytalnego, czyli uprawnień zgromadzonych w I filarze oraz środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym. Ponieważ stopa zwrotu z inwestycji osiągnięta przez OFE jest wyższa niż dotychczasowa indeksacja prowadzona przez ZUS, przy tej samej wielkości składek kapitał emerytalny zgromadzony w OFE jest wyższy niż uprawnienia emerytalne zapisane na koncie w FUS. Uczestnictwo w II filarze może się okazać dla Pana znacznie korzystniejsze.

(źródło: Urząd Rzecznika Ubezpieczonych )