ABC ubezpieczeń Rodzaje i charakterystyka ubezpieczeń

21.10.2004

Jak dzielimy ubezpieczenia, jakie mamy rodzaje, czym się charakteryzują poszczególne typy ubezpieczeń?
Bardzo często, w artykułach prasowych, w mediach, w wypowiedziach przedstawicieli towarzystw ubezpieczeniowych pojawia się określenie "ubezpieczenia z grupy I lub II". To podział ustawowy, prawny zakładów udzielających ubezpieczeń - grupa I to ubezpieczenia na życie, natomiast grupę II stanowią ubezpieczenia majątkowe i pozostałe osobowe. Pozostając przy tym wygodnym i jasnym podziale, przyjrzymy się uważniej poszczególnym grupom, a zaczniemy od ubezpieczeń życiowych - zdarza się bowiem, że są one traktowane, jak lokaty bankowe - "wpłacasz, a po jakimś czasie wypłacasz więcej lub tyle samo, a na dodatek masz ubezpieczenie". Tak może być, a nie musi, ale patrząc tylko na liczbę towarzystw ubezpieczeniowych, nie mówiąc już o gąszczu i ilości samych polis, można się w tej materii pogubić.

Grupa I - UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE

Terminologia jest różna: ubezpieczenia życiowe, na życie. Kiedyś podstawowym ich celem było zapewnienie świadczenia rodzinie lub osobom pozostającym na utrzymaniu w przypadku śmierci żywiciela, ale dziś dostępnych jest wiele różnych odmian ubezpieczeń życiowych:

ochronne, ochronno-oszczędnościowe, oszczędnościowe. Niezależnie jednak od odmiany, zasady ich funkcjonowania są takie same: zawiera się umowę z którymś z towarzystw ubezpieczeniowych i płaci się składkę. Czasami jednorazowo, w chwili zawarcia ubezpieczenia. Częściej płacona jest przez pewien okres, na przykład czas trwania ubezpieczenia lub ustaloną z góry liczbę lat. Różna może być też częstotliwość wnoszenia opłat. Wysokość składki, to co się z nią dzieje oraz to co się stanie po wygaśnięciu umowy ubezpieczeniowej zależy od typu ubezpieczenia. Generalnie jednak składka jaką płacimy w ubezpieczeniach życiowych jest uzależniona od ryzyka jakie wnosimy - czyli prawdopodobieństwa zdarzenia oraz sumy ubezpieczenia. Im mniejsze ryzyko śmierci, wypadku, tym niższa składka - brzmi jedna z zasad, inna z kolei, że im wyższa suma ubezpieczenia tym wyższa składka.

W polisach ochronnych przedmiotem ubezpieczenia jest życie. Mamy:

ubezpieczenia terminowe - ubezpieczamy się na kilka, kilkanaście lat,

ubezpieczenia na całe życie. Wypłata tych typów świadczeń, kwoty na jaką jest ubezpieczony posiadacz polisy, następuje jedynie w przypadku śmierci w czasie obowiązywania polisy! Nie gromadzi się na nich żadnego kapitału. Po wygaśnięciu ubezpieczenia, a tym bardziej w razie rezygnacji i rozwiązania umowy w trakcie jej trwania klient nie otrzyma żadnej wypłaty.

Ubezpieczenie na życie, o czym wspominaliśmy już przy okazji bloku o kredytach, może być także niezwykle pomocne przy zaciąganiu różnych kredytów, a bywa nieodzownym elementem kredytu mieszkaniowego. Przy zaciąganiu pożyczki na budowę mieszkania, czy domu banki bardzo często, jako jeden z warunków udzielenia jej, żądają zabezpieczenia kredytu, którym jest cesja praw właśnie z polisy ubezpieczeniowej. Podobny warunek stosują także banki "samochodowe" - udzielające pożyczek na auta.

Ubezpieczenia ochronno-oszczędnościowe najogólniej można określić "2 w 1" - ubezpieczenie połączone z oszczędzaniem, czyli dysponując ograniczonymi środkami finansowymi można gromadzić oszczędności, przy równoczesnym zapewnieniu ochrony przez okres trwania ubezpieczenia. Można wyróżnić kilka typów:

kapitałowe - potocznie mówi się o nich, jako o polisach na "życie i dożycie". W tym przypadku otrzymamy zgromadzony kapitał. Składki w tym ubezpieczeniu są znacznie wyższe niż w ubezpieczeniu terminowym na życie. Część składki jest bowiem ceną udzielanej ochrony, a część jest inwestowana przez towarzystwo. I co ważne - ryzyko inwestycji leży po stronie ubezpieczyciela. Najczęściej towarzystwo inwestuje w bezpieczne instrumenty rynkowe, np. w obligacje. Przynoszą one mniejszy, lecz pewny dochód, a raz w roku towarzystwo dzieli się z klientami swoim zyskiem i wartość polisy ulega zwiększeniu,

z funduszem - to już produkty nieco bardziej skomplikowane. Podobnie, jak w kapitałowych, część składki jest inwestowana w celu zebrania sumy zapewniającej wypłatę przyszłego świadczenia, a część jest wykorzystywana na zakup jednostek uczestnictwa funduszu inwestycyjnego. W ten sposób towarzystwo ubezpieczeniowe stara się zwiększyć zysk, swój i ubezpieczonego, ale w tym przypadku ryzyko inwestycyjne spoczywa na kliencie. To klient dokonuje wyboru odpowiadającej mu strategii funduszu (czy ma być to fundusz, który obraca dłużnymi papierami wartościowymi, o większym bezpieczeństwie, czy np. fundusz inwestujący w akcje spółek, którego zyski mogą być większe, ale i wyższe jest ryzyko poniesienia strat) i to klient zgadza się na wypłatę świadczenia uzależnionego od wartości jednostek uczestnictwa zgromadzonych na jego rachunku,

uniwersalne - w tych polisach ubezpieczony dostosowuje poziom ochrony w zależności od jego bieżących preferencji i sytuacji materialnej; ubezpieczony sam określa jaka część składki ma być przeznaczana na pokrycie ryzyka śmierci, a jaka tworzy element oszczędnościowy,

posagowe - ich głównym celem jest zapewnienie dzieciom finansowego wsparcia kiedy wejdą w dorosłe życie. Kiedy dziecko osiąga określony wiek towarzystwo wypłaca mu zgromadzony kapitał, podobnie w wypadku śmierci opiekuna,

rentowe - są to ubezpieczenia zapewniające okresowe świadczenie terminowe lub częściej dożywotnie w zamian za jednorazową składkę. Wszystkie one zapewniają zawsze wypłatę świadczenia, a ich uzupełnieniem mogą być ubezpieczenia wypadkowe i chorobowe.

Polisy oszczędnościowe mają zwykle bardzo zminimalizowaną ochronę ubezpieczeniową - ich celem jest bowiem gromadzenie środków finansowych. Dlatego potocznie można je nazwać "prywatną emeryturą". Ich wypłata zależy od warunków umowy i sytuacji życiowej, ale może być wypłacona w przypadku śmierci ubezpieczonego, na koniec okresu ubezpieczenia lub przy rozwiązaniu umowy.

Grupa II - UBEZPIECZENIA MAJĄTKOWE I POZOSTAŁE OSOBOWE.

Ubezpieczenia majątkowe obejmują ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej oraz ubezpieczenia mienia, rzeczy wartościowych. To pierwsze chroni właściciela polisy, w przypadku kiedy wyrządzi on komuś jakąś szkodę i jest on zobowiązany do jej naprawy. Koszty pokrywa towarzystwo, dzięki czemu chroniony jest interes posiadacza polisy, jak i osoby ewentualnie poszkodowanej. Oprócz obowiązkowych ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej ( np. tzw. OC przy okazji posiadania samochodu), ubezpieczyciele oferują również ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zarówno w życiu prywatnym, jak i dla poszczególnych grup zawodowych - np. ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej weterynarzy czy nauczycieli.

Łatwo się domyślić, czym jest ubezpieczenie mienia - może ono chronić dobytek, mienie, rzeczy wartościowych przed skutkami różnych zdarzeń, wypadków, katastrof, przed zniszczeniem lub stratą. Można więc ubezpieczyć np. budynki, budowle, maszyny, urządzenia czy wyposażenie. Można ubezpieczyć np. pasiekę uli, drób, zwierzęta futerkowe od padnięcia i uboju z konieczności, czy też np. ubezpieczyć koszty leczenia swojego psa lub kota. Oczywiście jednym z najpopularniejszych rodzajów ubezpieczenia mienia jest ubezpieczenie mieszkania, np. przed pożarem czy zalaniem wodą.

Źródła: strony internetowe Rzecznika Ubezpieczeniowych, KNUiFE

Autor: Eryk Kazanowski

nbportal.pl